Bệnh thán thư trên lúa gây ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng hạt và năng suất vụ mùa nếu không xử lý kịp thời. Cùng Hệ thống Saha tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau.
Tác nhân và triệu chứng bệnh thán thư trên lúa
Bệnh do nấm thuộc chi Colletotrichum gây ra trên nhiều bộ phận của cây lúa. Nấm bệnh tồn tại trong tàn dư rơm rạ và lây lan qua giọt nước bắn hoặc gió.
Nhà nông có thể quan sát các biểu hiện điển hình của bệnh trên đồng ruộng qua từng bộ phận cây:
Trên phiến lá: Vết bệnh ban đầu là các chấm nhỏ màu nâu nhạt. Sau đó vết bệnh lan rộng thành hình thoi hoặc hình bầu dục dài dọc theo gân lá. Trung tâm vết bệnh chuyển màu xám tro với nhiều đốm đen nhỏ li ti.
Trên bẹ lá: Vết bệnh xuất hiện gần mặt nước hoặc sát cổ lá. Bề mặt bẹ lá xuất hiện các vệt màu nâu loang lổ làm bẹ bị thối mục.
Trên cổ bông và hạt: Nấm tấn công làm cuống bông thâm đen và dễ gãy gục. Vỏ trấu xuất hiện các đốm nâu sẫm khiến hạt lúa bị lép lửng và biến màu.
Bà con cần thường xuyên kiểm tra tầng lá gốc và bẹ lá vào sáng sớm. Thời điểm này giọt sương đọng nhiều giúp vết đốm nấm lộ rõ hơn.
Vết đốm thán thư xuất hiện trên phiến lá lúa
Cách phân biệt bệnh thán thư với đạo ôn và đốm nâu
Nhiều nhà nông thường nhầm lẫn vết thán thư với bệnh đạo ôn hoặc đốm nâu. Việc xác định sai đối tượng dẫn đến chọn nhầm hoạt chất và tốn kém chi phí.
Bảng so sánh chi tiết dưới đây giúp bà con nhận diện chính xác từng loại bệnh trên ruộng:
Đặc điểm | Bệnh thán thư | Bệnh đạo ôn | Bệnh đốm nâu |
|---|---|---|---|
Hình dạng vết bệnh | Hình bầu dục dài hoặc vệt dài theo gân lá | Hình mắt én điển hình, hai đầu nhọn | Hình tròn hoặc bầu dục nhỏ như hạt mè |
Màu sắc trung tâm | Màu xám nhạt có chấm đen li ti xếp vòng | Màu xám trắng, viền ngoài màu nâu đỏ | Màu nâu sẫm từ ngoài vào trong tâm |
Thời điểm bùng phát | Mưa ẩm xen kẽ nắng nóng, giai đoạn đòng trổ | Trời âm u, sương mù dày, đẻ nhánh đến trổ | Đất phèn, đất bạc màu, cây thiếu dinh dưỡng |
Khi nhìn thấy chấm đen li ti ở tâm vết bệnh, đó là ổ bào tử của nấm thán thư. Đây là đặc điểm nhận dạng rõ nhất so với vết đạo ôn thông thường.
So sánh hình thái vết bệnh thán thư và bệnh đạo ôn trên lúa
Điều kiện phát sinh và tác hại đối với năng suất lúa
Bào tử nấm thán thư phát triển mạnh trong điều kiện nhiệt độ từ 25 đến 32 độ C. Độ ẩm không khí trên 85 phần trăm tạo môi trường lý tưởng cho nấm xâm nhập qua khí khổng.
Những ruộng sạ dày và bón dư thừa phân đạm thường bị nấm tấn công nặng nề hơn. Tán lúa rậm rạp che khuất ánh sáng khiến ruộng luôn ẩm ướt và thiếu thông thoáng.
Bệnh gây hại nghiêm trọng nhất vào giai đoạn lúa làm đòng và trổ bông. Nếu cuống bông bị nấm xâm nhiễm, dòng dinh dưỡng nuôi hạt sẽ bị gián đoạn hoàn toàn.
Hạt lúa bị nhiễm bệnh sẽ giảm phẩm chất gạo, tỷ lệ tấm tăng cao và khó tiêu thụ. Các đại lý và thương lái thường trừ giá đối với những lô lúa có tỷ lệ lem lép thán thư cao.
Nấm thán thư tấn công vỏ trấu làm lem lép hạt lúa
Biện pháp canh tác phòng ngừa bệnh từ đầu vụ
Chủ động phòng ngừa từ khâu làm đất và gieo cấy giúp giảm thiểu áp lực nấm bệnh trong suốt vụ mùa. Nhà nông nên xử lý rơm rạ kỹ lưỡng bằng chế phẩm vi sinh để tiêu hủy nguồn nấm lưu tồn.
Mật độ gieo sạ cần được duy trì ở mức vừa phải để ruộng luôn thông thoáng. Kỹ thuật tưới nước ướt khô xen kẽ giúp bộ rễ ăn sâu và thân cây cứng cáp hơn.
Chế độ dinh dưỡng cân đối đóng vai trò quyết định đến sức đề kháng của cây lúa. Nhà vườn có thể tìm hiểu thêm về Phân bón cây trồng: phân loại, tiêu chí lựa chọn nhằm xây dựng công thức bón phân hợp lý cho từng chân đất.
Bà con nên bổ sung thêm silic, canxi và kali trong các cữ đón đòng. Những dưỡng chất này giúp làm dày vách tế bào biểu bì, ngăn sợi nấm chọc thủng mô lá.
Nhóm hoạt chất phòng trừ bệnh thán thư hiệu quả
Khi áp lực bệnh tăng cao, việc sử dụng các dòng Thuốc trừ bệnh cây trồng có tính nội hấp và lưu dẫn là giải pháp cần thiết. Hoạt chất phù hợp giúp chặn đứng sự phát tán của sợi nấm trong mô thực vật.
Nhà nông có thể tham khảo một số nhóm hoạt chất thông dụng được phép lưu hành để kiểm soát nấm thán thư:
Nhóm Triazole: Gồm các hoạt chất như Difenoconazole, Tebuconazole hoặc Hexaconazole. Nhóm này có khả năng lưu dẫn mạnh, ức chế quá trình tổng hợp ergosterol của tế bào nấm.
Nhóm Strobilurin: Tiêu biểu là Azoxystrobin hoặc Kresoxim-methyl. Hoạt chất giúp ức chế hô hấp của ty thể nấm, đồng thời giữ bộ lá đòng xanh lâu hơn.
Nhóm tiếp xúc bảo vệ: Bao gồm Mancozeb hoặc Chlorothalonil. Các hoạt chất này tạo lớp màng bọc bảo vệ bề mặt lá trước khi bào tử nấm nảy mầm.
Bà con cần tuân thủ nghiêm ngặt liều lượng và thời gian cách ly theo hướng dẫn trên bao bì. Việc luân phiên giữa các nhóm hoạt chất khác nhau giúp hạn chế tối đa nguy cơ kháng thuốc của nấm bệnh.
Kiểm tra ruộng và phun thuốc trừ bệnh đúng thời điểm
Những sai lầm phổ biến khi xử lý nấm thán thư hại lúa
Nhiều bà con khi thấy vết thán thư trên lá liền mua thuốc chuyên trị đạo ôn chứa hoạt chất Tricyclazole đơn chất để phun. Thuốc đặc trị đạo ôn đơn lẻ thường không mang lại hiệu quả cao đối với nấm thán thư.
Một sai lầm khác là tiếp tục bón thúc đạm hoặc phun phân bón lá chứa đạm cao khi ruộng đang chớm bệnh. Thao tác này khiến mô lá non mềm hơn và nấm bệnh lây lan nhanh chóng khắp cả ruộng.
Bên cạnh đó, việc phun thuốc khi ruộng đang cạn kiệt nước hoặc trời nắng gắt giữa trưa cũng làm giảm hiệu lực thuốc. Bà con nên phun vào sáng sớm khi sương vừa ráo hoặc chiều mát để giọt thuốc bám dính tốt nhất.
Quản lý tốt bệnh thán thư giúp bảo vệ năng suất lúa và nâng cao giá trị hạt gạo thương phẩm. Đối với các đơn vị kinh doanh vật tư nông nghiệp muốn phát triển dòng thuốc đặc trị riêng, Hệ thống Saha cung cấp dịch vụ Gia công thuốc BVTV trọn gói từ nghiên cứu công thức đến đóng gói thành phẩm. Doanh nghiệp có thể sử dụng Công cụ Tính giá gia công để chủ động tham khảo chi phí và lựa chọn quy cách phù hợp.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Nhà máy 1: Ấp Tràm Lạc, Xã Đức Lập, Long An
Nhà máy 2: KCN Thái Hòa, Xã Đức Lập Hạ, Long An
Số điện thoại: 0856555585
Website: hethongsaha.com
Zalo: 0856555585
