Hoạt chất trị rệp sáp cần được chọn dựa trên cây trồng, vị trí rệp cư trú và mức độ gây hại. Không phải cứ dùng thuốc mạnh là rệp sẽ giảm. Hệ thống Saha sẽ cùng bà con tìm hiểu từng nhóm hoạt chất và cách lựa chọn phù hợp hơn trong bài viết này.
1. Vì sao rệp sáp thường khó xử lý?
Rệp sáp là nhóm côn trùng chích hút. Cơ thể của chúng thường được phủ bởi một lớp sáp trắng, giúp hạn chế thuốc tiếp xúc trực tiếp với phần da bên trong.
Chưa hết. Rệp còn hay trốn trong kẽ cành, cuống trái, chùm quả hoặc dưới mặt lá. Một số loài xuất hiện ở vùng cổ rễ và dưới đất. Khi phun không đủ độ phủ, thuốc khó tiếp cận hết các vị trí này.
Rệp sáp hút nhựa làm cây suy yếu, chậm phát triển và ảnh hưởng đến chất lượng nông sản. Dịch ngọt do rệp tiết ra còn tạo điều kiện cho nấm bồ hóng phát triển. Lá và trái lúc này dễ bị phủ đen, giảm khả năng quang hợp và mất giá trị thương phẩm.
Kiến cũng là một dấu hiệu cần chú ý. Chúng thường tìm đến nguồn mật ngọt và có thể góp phần làm rệp phát tán sang vị trí khác. Vì vậy, chỉ phun thuốc mà không quản lý kiến thì rệp vẫn có khả năng xuất hiện trở lại.
Đây là chỗ nhiều người hay bỏ sót.
Vì sao rệp sáp thường khó xử lý?
2. Chọn hoạt chất trị rệp sáp dựa trên yếu tố nào?
Không có một hoạt chất phù hợp cho tất cả trường hợp. Trước khi chọn thuốc, người sử dụng cần xác định rệp đang nằm ở đâu, mật số nhiều hay ít và cây đang ở giai đoạn nào.
Nếu rệp mới xuất hiện trên lá non hoặc đọt, việc xử lý thường thuận lợi hơn. Khi rệp đã chui vào chùm trái, khe vỏ hoặc xuống vùng rễ, yêu cầu về độ phủ và đặc tính của thuốc sẽ khác.
Cũng cần xem tình trạng cây. Giai đoạn ra hoa, mang trái non hoặc cây đang suy yếu thường nhạy cảm hơn. Không nên tự ý tăng liều với mong muốn thuốc mạnh hơn. Cách làm này có thể khiến cây bị ảnh hưởng mà hiệu quả xử lý rệp chưa chắc tăng tương ứng.
Khi lựa chọn, cần chú ý bốn điểm:
Sản phẩm có được đăng ký cho cây trồng và đối tượng cần xử lý hay không.
Hoạt chất thuộc nhóm cơ chế tác động nào.
Thuốc có đặc tính tiếp xúc, nội hấp hay lưu dẫn.
Hướng dẫn về liều lượng, thời gian cách ly và số lần sử dụng.
Tên hoạt chất chỉ là một phần. Dạng thuốc, hàm lượng và chất phụ trợ cũng ảnh hưởng đến khả năng phân tán, bám dính và tiếp cận lớp sáp của rệp.
3. Các nhóm hoạt chất trị rệp sáp thường được quan tâm
3.1. Spirotetramat
Spirotetramat thuộc nhóm 23 theo phân loại cơ chế tác động của IRAC. Hoạt chất này ức chế quá trình tổng hợp lipid của côn trùng.
Điểm đáng chú ý là khả năng lưu dẫn trong cây. Vì vậy, hoạt chất thường được nhắc đến khi cần kiểm soát nhóm côn trùng chích hút ẩn ở những vị trí thuốc tiếp xúc khó vươn tới.
Spirotetramat không nên được hiểu là hoạt chất “hạ gục tức thì”. Tác động có thể diễn ra chậm hơn một số nhóm thuốc tiếp xúc. Người sử dụng cần theo dõi mật số rệp sau khi xử lý, tránh phun lặp lại quá sớm khi thuốc đang phát huy tác dụng.
3.2. Nhóm Neonicotinoid 4A
Nhóm 4A gồm nhiều hoạt chất tác động lên thụ thể nicotinic acetylcholine của côn trùng. Những tên thường được nhắc đến có Imidacloprid, Thiamethoxam, Dinotefuran và Acetamiprid.
Imidacloprid có tính nội hấp và được sử dụng trên nhiều nhóm côn trùng chích hút. Thiamethoxam cũng có khả năng lưu dẫn trong cây. Dinotefuran có độ hòa tan tương đối cao, còn Acetamiprid thường xuất hiện trong nhiều công thức thuốc trừ sâu.
Tuy nhiên, các hoạt chất cùng nhóm 4A có chung vị trí tác động. Đổi từ Imidacloprid sang Thiamethoxam chưa hẳn đã là luân phiên cơ chế đúng nghĩa.
Đây là điểm quan trọng.
Nếu sử dụng liên tục các hoạt chất cùng nhóm, áp lực chọn lọc có thể tăng. Quần thể rệp còn sống sau mỗi lần xử lý sẽ tiếp tục sinh sản, làm hiệu quả thuốc giảm dần theo thời gian.
3.3. Sulfoxaflor và Flupyradifurone
Sulfoxaflor và Flupyradifurone đều tác động lên thụ thể nicotinic acetylcholine, nhưng không nằm chung phân nhóm với Neonicotinoid 4A. Theo IRAC, Sulfoxaflor thuộc nhóm 4C, còn Flupyradifurone thuộc nhóm 4D.
Hai hoạt chất này thường được quan tâm trong chương trình quản lý côn trùng chích hút. Dù vậy, việc sử dụng vẫn phải căn cứ vào sản phẩm cụ thể, cây trồng, đối tượng đăng ký và hướng dẫn trên nhãn.
Không nên gọi chung Sulfoxaflor và Flupyradifurone là nhóm 4D. Cách phân loại đó không chính xác và có thể làm sai kế hoạch luân phiên thuốc.
3.4. Carbosulfan
Carbosulfan thuộc nhóm Carbamate 1A. Hoạt chất tác động bằng cách ức chế enzyme acetylcholinesterase, làm gián đoạn hoạt động thần kinh của côn trùng.
Đây là hoạt chất có cơ chế khác với nhóm 4. Nhờ vậy, nó có thể được xem xét trong phương án luân phiên nếu sản phẩm được đăng ký phù hợp. Tuy nhiên, không nên tự xây dựng một lịch phun cố định cho mọi vườn.
Với doanh nghiệp muốn phát triển sản phẩm từ những nhóm hoạt chất trên, dịch vụ gia công thuốc BVTV giúp rút ngắn phần đầu tư dây chuyền. Công thức vẫn cần được xem xét dựa trên đặc tính hoạt chất, dạng thuốc và định hướng thị trường.
Các nhóm hoạt chất trị rệp sáp thường được quan tâm
4. Nên chọn hoạt chất theo tình trạng rệp ra sao?
Khi rệp mới xuất hiện, mật số còn thấp, người trồng nên xử lý sớm và tập trung vào những điểm có rệp. Độ phủ lúc này rất quan trọng. Phải đưa thuốc tới mặt dưới lá, kẽ cành, cuống trái và những nơi có lớp sáp trắng.
Nếu rệp nằm sâu trong tán hoặc các khe khó phun tới, sản phẩm có đặc tính nội hấp hay lưu dẫn thường được quan tâm hơn. Dù vậy, không nên chỉ nhìn vào chữ “lưu dẫn” rồi chọn. Sản phẩm phải phù hợp với cây trồng và đối tượng ghi trên nhãn.
Rệp ở vùng rễ lại là câu chuyện khác. Trước tiên cần kiểm tra đúng đối tượng, mức độ gây hại và tình trạng bộ rễ. Không tự ý dùng thuốc tưới gốc nếu nhãn không có hướng dẫn này.
Khi mật số cao, nên kết hợp vệ sinh vườn. Cành hoặc trái bị hại nặng cần được thu gom hợp lý. Đồng thời kiểm soát kiến, làm thông thoáng tán và hạn chế để rệp lan sang cây kế bên.
Xử lý đồng bộ sẽ thực tế hơn việc liên tục đổi thuốc.
Bên cạnh đó, nếu quý doanh nghiệp muốn tham khảo ước tính chi phí gia công các công thức hoạt chất trừ rệp sáp, có thể tham khảo công cụ Tính giá gia công của Saha.
5. Luân phiên hoạt chất thế nào để hạn chế kháng thuốc?
Luân phiên thuốc không phải là đổi tên thương mại. Cũng không đơn giản là đổi một hoạt chất sang hoạt chất khác.
Điều cần đổi là nhóm cơ chế tác động. Mã nhóm thường được thể hiện trên nhãn hoặc có thể tra cứu trong bảng phân loại của IRAC. Người dùng có thể tham khảo bảng phân loại chính thức tại cụm: bảng phân loại cơ chế tác động của thuốc trừ sâu.
Ví dụ, Imidacloprid và Thiamethoxam đều thuộc nhóm 4A. Dùng hai hoạt chất này nối tiếp nhau vẫn tạo áp lực lên cùng một vị trí tác động. Khi cần luân phiên, nên xem xét nhóm cơ chế khác và luôn ưu tiên sản phẩm đã đăng ký phù hợp.
Ngoài luân phiên, cần lưu ý:
Không giảm liều tùy ý vì có thể khiến một phần quần thể rệp sống sót.
Không tự tăng liều hoặc rút ngắn khoảng cách phun.
Phun đủ lượng nước để thuốc tiếp cận nơi rệp cư trú.
Theo dõi vườn sau xử lý trước khi quyết định phun lại.
Kết hợp kiểm soát kiến và vệ sinh tàn dư có rệp.
Danh mục thuốc được phép sử dụng có thể được điều chỉnh theo từng thời kỳ. Trước khi chọn sản phẩm, người sử dụng nên kiểm tra Danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam và đọc kỹ nhãn thuốc.
Luân phiên hoạt chất thế nào để hạn chế kháng thuốc?
6. Phát triển sản phẩm trị rệp sáp tại Hệ thống Saha
Một sản phẩm trị rệp sáp không chỉ được quyết định bởi tên hoạt chất. Doanh nghiệp còn phải xem hàm lượng, dạng thành phẩm, độ ổn định, quy cách chai và phân khúc giá.
Các dạng như SC, SL, EC, WP hay WG có đặc điểm khác nhau. Chọn dạng nào phải dựa trên khả năng xây dựng công thức và tính chất của từng hoạt chất. Không nên chọn chỉ vì thị trường đang chuộng một dạng thuốc nào đó.
Hệ thống Saha hỗ trợ khách hàng trao đổi nhu cầu, lựa chọn phương án công thức, quy cách đóng gói và số lượng dự kiến. Doanh nghiệp muốn phát triển sản phẩm chứa hoạt chất trị rệp sáp có thể sử dụng Công cụ Tính giá gia công để dự trù ngân sách ban đầu.
Nếu chưa biết nên bắt đầu từ đâu, khách hàng có thể tham khảo Nhóm công cụ Saha để xem sản phẩm, tính giá và chuẩn bị thông tin trước khi trao đổi. Phương án cuối cùng vẫn cần được chốt dựa trên công thức, bao bì và số lượng thực tế.
7. Câu hỏi thường gặp về hoạt chất trị rệp sáp
7.1. Hoạt chất nào trị rệp sáp tốt nhất?
Không có một hoạt chất tốt nhất cho mọi tình huống. Hiệu quả phụ thuộc vị trí rệp, mật số, cây trồng, giai đoạn sinh trưởng, độ phủ và tình trạng kháng thuốc tại khu vực.
7.2. Có nên pha nhiều hoạt chất trị rệp sáp cùng lúc không?
Không nên tự pha nhiều sản phẩm nếu nhãn không hướng dẫn hoặc chưa kiểm tra tính tương thích. Pha quá nhiều có thể làm tăng nguy cơ ảnh hưởng cây, khó xác định nguyên nhân khi xảy ra phản ứng và chưa chắc làm hiệu quả tăng lên.
7.2. Vì sao phun thuốc xong rệp sáp vẫn còn?
Nguyên nhân thường gặp là thuốc không xuyên qua lớp sáp, phun chưa tới nơi rệp ẩn nấp, dùng lặp lại cùng nhóm cơ chế hoặc không kiểm soát kiến. Cũng có trường hợp xác rệp vẫn bám trên cây, nên cần kiểm tra khả năng hoạt động thay vì chỉ nhìn lớp sáp trắng.
Câu hỏi thường gặp về hoạt chất trị rệp sáp
Muốn quản lý rệp sáp tốt, cần chọn đúng hoạt chất và xử lý đúng thời điểm. Đừng chỉ nhìn vào lời quảng cáo “diệt nhanh”. Doanh nghiệp đang tìm công thức phù hợp có thể xem Danh mục sản phẩm gia công hoặc liên hệ Hệ thống Saha để bên em hỗ trợ lựa chọn phương án theo nhóm sản phẩm và thị trường dự kiến.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Nhà máy 1: Ấp Tràm Lạc, Xã Đức Lập, Long An
Nhà máy 2: KCN Thái Hòa, Xã Đức Lập Hạ, Long An
Số điện thoại: 0856555585
Website: hethongsaha.com
Facebook: Sahagroup - Đồng hành cùng nông nghiệp
