Bệnh thán thư sầu riêng là vấn đề phổ biến khiến lá khô cháy và rụng hoa hàng loạt nếu nhà vườn không kịp thời phát hiện. Cùng Hệ thống Saha tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau.
Tác nhân và điều kiện phát sinh bệnh thán thư sầu riêng
Nấm Colletotrichum gloeosporioides là tác nhân chính gây ra thán thư trên sầu riêng. Bào tử nấm thường trú ngụ trong xác bã thực vật hoặc các cành lá già từ vụ trước.
Bào tử nấm lây lan chủ yếu nhờ nước mưa và gió đưa sang các tán cây lân cận. Nấm dễ dàng xâm nhập qua các vết thương cơ giới hoặc vết chích hút của côn trùng.
Nhà vườn cần lưu ý các điều kiện thuận lợi sau đây khiến nấm bệnh phát triển nhanh:
Ẩm độ không khí duy trì ở mức cao trên 85 phần trăm trong nhiều ngày liên tục.
Mật độ cây trồng quá dày, cành nhánh rậm rạp làm cản trở ánh sáng chiếu rọi.
Thói quen bón nhiều đạm làm mô lá non mỏng, giảm sức đề kháng tự nhiên.
Dấu hiệu nhận biết bệnh thán thư sầu riêng trên từng bộ phận
Nấm bệnh có thể tấn công hầu hết các bộ phận non trên cây từ lá non, cành nhánh, hoa đến trái. Việc kiểm tra định kỳ giúp nhà vườn nhận diện triệu chứng từ giai đoạn khởi phát.
Các dấu hiệu ngoài thực địa thường biểu hiện rõ rệt trên từng bộ phận như sau:
Triệu chứng xuất hiện trên phiến lá và chồi non
Vết bệnh thường khởi phát từ chóp lá hoặc mép lá non rồi lan rộng dần vào trong phiến lá. Vùng bị hại chuyển sang màu nâu tối, khô giòn và dễ rách khi có gió mạnh.
Đặc điểm nhận diện điển hình là các đường gợn sóng hoặc vân đồng tâm xuất hiện trên vết bệnh khô. Mặt dưới của vết cháy thường có các chấm đen nhỏ li ti là ổ bào tử nấm.
Triệu chứng gây hại trên hoa và trái non
Trên chùm hoa, nấm tấn công làm cuống hoa thâm đen, héo khô và rụng trước khi nở. Bệnh cản trở đường dẫn dinh dưỡng nuôi nụ khiến hoa teo tóp dần.
Trái non bị nấm xâm nhiễm sẽ xuất hiện các đốm tròn màu nâu lõm nhẹ vào thịt vỏ. Vết bệnh phát triển lớn làm vỏ trái nứt nẻ, trái bị méo mó và rụng non.
Vết bệnh thán thư lan rộng từ chóp và mép lá sầu riêng
Cách phân biệt bệnh thán thư với các hiện tượng cháy lá khác
Nhiều người trồng thường nhầm lẫn thán thư với hiện tượng cháy lá do nắng hoặc nấm Rhizoctonia solani. Việc chẩn đoán sai khiến việc xử lý bằng thuốc bảo vệ thực vật không đạt kết quả.
Bảng tổng hợp dưới đây giúp nhà vườn dễ dàng đối chiếu các triệu chứng thực tế ngoài vườn:
Tiêu chí | Bệnh thán thư | Cháy lá do nắng | Cháy lá do nấm Rhizoctonia |
|---|---|---|---|
Vị trí ban đầu | Khởi phát từ mép hoặc chóp lá non | Xuất hiện giữa phiến lá nơi tiếp xúc nắng gắt | Loang lổ từ các cành thấp dưới chân tán |
Hình dạng vết khô | Vết khô có viền vàng và vân đồng tâm | Mảng cháy khô giòn, không có viền bao quanh | Vết úng nước loang rộng, có tơ nấm bám dính |
Dấu hiệu vi thể | Có các chấm đen li ti dưới mặt lá | Không có ổ bào tử nấm trên vết cháy | Thường xuất hiện các hạch nấm màu nâu sẫm |
Quan sát mép vết bệnh vào sáng sớm là cách đơn giản để xác định đúng loại tổn thương. Nếu thấy ranh giới rõ ràng kèm quầng vàng sáng thì đó là dấu hiệu thán thư tấn công.
Quan sát đường ranh giới vết bệnh để phân biệt thán thư và cháy lá do nắng
Biện pháp canh tác phòng ngừa thán thư cho vườn sầu riêng
Canh tác đúng kỹ thuật là nền tảng giúp cây sầu riêng khỏe mạnh và giảm áp lực mầm bệnh trong vườn. Cây đủ sức đề kháng sẽ hạn chế sự xâm nhập của bào tử nấm.
Nhà vườn nên chủ động áp dụng các khâu chăm sóc vườn phòng ngừa định kỳ sau:
Tỉa bỏ các cành tăm, cành sát mặt đất và cành sâu bệnh sau mỗi đợt thu hoạch.
Thu dọn lá rụng, quả hỏng dưới tán cây gom lại một góc để xử lý vôi bột.
Đào rãnh thoát nước sâu giữa các liếp để tránh tình trạng ngập úng gốc vào mùa mưa.
Về dinh dưỡng, nhà vườn cần cân đối phân bón lá và phân gốc theo từng giai đoạn phát triển của cơi đọt. Bạn có thể tham khảo bài viết Phân bón cây trồng: phân loại, tiêu chí lựa chọn để xây dựng chế độ dinh dưỡng giúp thành tế bào lá dày dặn hơn.
Cắt tỉa cành thông thoáng giúp hạn chế mầm bệnh thán thư phát triển
Nhóm hoạt chất đặc trị bệnh thán thư sầu riêng phổ biến
Khi vết bệnh chớm xuất hiện trên cơi đọt non, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật là giải pháp cần thiết. Việc nắm rõ cơ chế của từng nhóm chất giúp nâng cao hiệu quả phòng trừ mầm nấm.
Các nhóm hoạt chất thường được ứng dụng để kiểm soát nấm thán thư gồm:
Nhóm tiếp xúc như gốc Đồng hoặc Mancozeb bám dính bảo vệ bề mặt lá trước khi nấm xâm nhập.
Nhóm Azoxystrobin có khả năng thấm sâu và ức chế quá trình hô hấp của tế bào nấm.
Nhóm Difenoconazole và Hexaconazole mang tính nội hấp lưu dẫn, ngăn nấm tạo màng tế bào.
Người trồng có thể tham khảo thêm bài viết Thuốc trừ bệnh cây trồng để hiểu rõ cơ chế nội hấp và tiếp xúc. Luôn đọc kỹ nồng độ pha trên nhãn chai để tránh tình trạng cháy mép đọt do nồng độ thuốc quá đậm đặc.
Phun ướt đều tán lá khi phát hiện vết bệnh thán thư chớm xuất hiện
Những sai lầm thường gặp khi xử lý thán thư và cách khắc phục
Nhiều nhà vườn phun thuốc nhiều lần nhưng bệnh vẫn tái đi tái lại trong mùa mưa. Đa phần nguyên nhân bắt nguồn từ kỹ thuật phun xịt và thời điểm can thiệp chưa chuẩn xác.
Dưới đây là các sai lầm phổ biến cùng giải pháp khắc phục thực tế:
Phun thuốc vào thời điểm nắng gắt: Nhiệt độ cao làm thuốc bốc hơi nhanh và dễ làm sạm chồi non. Nên phun vào sáng sớm khi lá ráo sương hoặc buổi chiều râm mát.
Chỉ phun thuốc ở mặt trên của lá: Bào tử nấm Colletotrichum khu trú nhiều ở mặt dưới. Cần chỉnh béc phun tơi mịn và hướng cần từ dưới lên để thuốc phủ đều hai mặt lá.
Sử dụng liên tục một hoạt chất: Điều này dễ khiến nấm bệnh hình thành tính kháng thuốc. Nhà vườn cần luân phiên giữa thuốc có cơ chế tiếp xúc và thuốc lưu dẫn.
Bón đạm khi vườn đang nhiễm bệnh: Đạm kích thích đọt non phát triển yếu ớt, tạo điều kiện cho nấm lây lan. Cần tạm ngưng đạm và bổ sung canxi hoặc kali để mô lá nhanh cứng.
Câu hỏi thường gặp về bệnh thán thư trên cây sầu riêng
Những thắc mắc dưới đây phản ánh mối quan tâm hàng đầu của nhà vườn trong quá trình chăm sóc:
Bệnh thán thư có lây sang các cây ăn trái trồng xen không?
Nấm Colletotrichum có phổ ký chủ rộng và có thể tồn tại trên nhiều loại cây trồng xen như bơ, mít hay chuối. Nhà vườn nên vệ sinh đồng bộ toàn bộ vườn để cắt đứt nguồn lây lan.
Nên phun phòng thán thư vào giai đoạn nào của cơi đọt?
Thời điểm thích hợp nhất là khi cơi đọt vừa nhú mũi giáo dài khoảng 2 đến 3 cm. Đây là lúc mô đọt non rất nhạy cảm với bào tử nấm nên cần được phủ lớp màng bảo vệ sớm.
Lá sầu riêng bị thán thư có thể phục hồi màu xanh lại không?
Những phần mô lá đã bị nấm phá hủy chuyển màu nâu khô sẽ không thể xanh trở lại. Mục tiêu chính của việc dùng thuốc là chặn đứng vết bệnh lây sang phần lá lành và bảo vệ các lá kế tiếp.
Bệnh thán thư sầu riêng có thể được kiểm soát nếu người làm vườn thường xuyên theo dõi vườn, nhận biết sớm và kết hợp hài hòa giữa vệ sinh tán lá với hoạt chất phù hợp. Quản lý tốt bộ lá đọt sẽ tạo tiền đề vững chắc cho cây nuôi hoa và phát triển trái khỏe mạnh.
Đối với các đại lý và doanh nghiệp vật tư nông nghiệp có nhu cầu phát triển dòng sản phẩm trừ nấm bệnh riêng, Hệ thống Saha sẵn sàng hỗ trợ nghiên cứu và sản xuất. Doanh nghiệp có thể sử dụng Công cụ Tính giá gia công để chủ động tham khảo chi phí và lựa chọn quy cách phù hợp, hoặc tham khảo thêm tại Danh mục sản phẩm gia công.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Nhà máy 1: Ấp Tràm Lạc, Xã Đức Lập, Long An
Nhà máy 2: KCN Thái Hòa, Xã Đức Lập Hạ, Long An
Số điện thoại: 0856555585
Website: hethongsaha.com
Zalo: 0856555585
