Bệnh thối trái sầu riêng gây rụng trái non và thối nhũn cơm khi gặp mưa dầm kéo dài. Cùng Hệ thống Saha tìm hiểu chi tiết trong bài viết sau.
Dấu hiệu nhận biết bệnh thối trái sầu riêng ngoài vườn
Bệnh thối trái sầu riêng có thể xuất hiện từ giai đoạn trái non đến tận ngày thu hoạch. Vết bệnh khởi đầu là đốm nhỏ màu nâu sũng nước ở đít trái hoặc khe gai. Khi gặp mưa dầm hoặc ẩm độ cao, vết thối loang rộng rất nhanh ra toàn bộ vỏ trái.
Bên trong trái, nấm tấn công làm thối cùi và khiến cơm trái nhão nước kèm mùi chua nồng. Trái non nhiễm bệnh thường teo tóp rồi rụng hàng loạt chỉ sau vài ngày xuất hiện vết ố. Những trái già sắp thu hoạch thường nứt toác vỏ dọc theo rãnh múi bị thối nhũn.
Nhà vườn có thể áp dụng các thao tác kiểm tra thực tế sau để phát hiện sớm mầm bệnh:
Kiểm tra kỹ các chùm trái ở vị trí rậm rạp, khuất ánh sáng và tầng cành sát đất.
Quan sát bề mặt vết bệnh vào sáng sớm để phát hiện lớp tơ nấm màu trắng phủ ngoài vỏ.
Dùng kéo cắt tỉa kiểm tra các quả có dấu hiệu xì mủ trong cuống hoặc thâm đen đít trái.
Dấu hiệu bệnh thối trái sầu riêng với vết nâu loang trên vỏ
Tác nhân và điều kiện thuận lợi làm bùng phát nấm bệnh
Nấm Phytophthora palmivora được xác định là tác nhân chủ yếu gây ra hiện tượng thối trái trên sầu riêng. Bào tử nấm tồn tại bền bỉ trong đất ẩm và các mảnh tàn dư thực vật mục nát. Khi gặp nước tưới hoặc nước mưa, bào tử động nhanh chóng bơi lội và lây lan diện rộng.
Hạt mưa bắn từ mặt đất mang theo bào tử nấm dính lên cành thấp và chùm trái non. Gió mạnh làm gai trái va đập vào nhau tạo ra các vết trầy xước cơ học. Bào tử nấm nhanh chóng xâm nhập qua vết thương hở này để phá hủy mô biểu bì vỏ trái.
Mầm bệnh sẽ bùng phát thành dịch khi gặp các điều kiện bất lợi trong vườn như sau:
Vườn trồng quá dày, tán lá rậm rạp làm cản trở lưu thông không khí và cản ánh nắng.
Mương rãnh thoát nước kém khiến nước đọng vũng quanh vùng rễ trong nhiều ngày liền.
Thời tiết mưa dầm liên tục kết hợp độ ẩm không khí vượt mức bão hòa trong mùa gió chướng.
Bào tử nấm phát tán mạnh trong điều kiện mưa dầm và độ ẩm cao
Phân biệt bệnh thối trái do nấm và tổn thương do sâu đục trái
Nhà vườn rất dễ nhầm lẫn giữa bệnh thối trái do nấm và tổn thương do sâu đục trái. Chẩn đoán sai lầm dẫn đến việc dùng sai thuốc và khiến dịch hại bùng phát nghiêm trọng hơn. Việc quan sát tỉ mỉ các chi tiết trên vỏ trái sẽ giúp xác định chính xác đối tượng gây hại.
Bảng đối chiếu dưới đây chỉ ra các đặc điểm khác biệt rõ ràng giữa hai dạng tổn thương này:
Tiêu chí so sánh | Bệnh thối trái do nấm | Tổn thương do sâu đục trái |
|---|---|---|
Biểu hiện vết tích | Vết nâu sẫm loang tròn sũng nước, không có lỗ thủng sâu | Có lỗ đục nhỏ xuyên qua vỏ, đùn mạt cưa đen ra ngoài |
Dấu vết vi sinh | Xuất hiện lớp tơ nấm màu trắng xám khi ẩm ướt | Không có tơ nấm nguyên phát, thấy phân sâu tích tụ quanh lỗ |
Vị trí xuất hiện | Thường ở đít trái, rãnh múi hoặc cuống tiếp giáp cành | Rải rác ở mọi vị trí, nhất là chỗ hai trái ép sát nhau |
Nếu vườn xuất hiện sâu đục trái, vết thương cơ học sẽ tạo đường vào cho nấm xâm nhập. Khi đó nhà vườn nên tham khảo bài viết Thuốc trừ sâu: phân loại và cách chọn hoạt chất để xử lý kịp thời. Việc xử lý triệt để sâu hại giúp giảm thiểu đáng kể các tổn thương cơ giới trên vỏ.
Phân biệt triệu chứng thối trái do nấm và vết sâu đục
Biện pháp canh tác và cân đối dinh dưỡng phòng ngừa bệnh
Quản lý vườn thông thoáng là biện pháp nền tảng giúp triệt tiêu môi trường phát sinh của nấm hại. Sau thu hoạch, bà con cần cắt tỉa cành vô hiệu và cành mọc sát đất dưới 0.8 mét. Hệ thống rãnh thoát nước cần được nạo vét sâu trước khi bước vào những tháng mưa lớn liên tục.
Chế độ phân bón quyết định trực tiếp đến độ cứng chắc của vách tế bào vỏ trái. Bón dư thừa đạm vô cơ làm vỏ mỏng, tích nhiều nước và rất dễ bị nấm nứt gai. Bà con nên tăng cường Canxi, Bo và Kali để giúp vỏ trái dày dai hơn.
Bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết Phân bón cây trồng: phân loại, tiêu chí lựa chọn để tối ưu dinh dưỡng. Việc bổ sung phân hữu cơ hoai mục kết hợp nấm đối kháng Trichoderma giúp đất ức chế mầm bệnh tự nhiên. Thảm cỏ giữ ẩm vừa phải dưới tán giúp đất xốp và ngăn giọt bắn chứa nấm hắt lên cành.
Tỉa cành thông thoáng giúp hạn chế ẩm độ và mầm bệnh phát sinh
Nhóm hoạt chất phổ biến và nguyên tắc phun trừ nấm bệnh
Khi áp lực dịch hại gia tăng vào mùa mưa, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật rất cần thiết. Bà con nên nắm vững cơ chế tác động của từng hoạt chất để tránh hiện tượng kháng thuốc. Quý bạn đọc có thể tham khảo bài viết Thuốc trừ bệnh cây trồng để hiểu sâu hơn về phân loại hoạt chất.
Một số nhóm hoạt chất trừ nấm Phytophthora được sử dụng rộng rãi trong canh tác sầu riêng gồm có:
Nhóm hoạt chất tiếp xúc bảo vệ bề mặt: Mancozeb, Propineb và các hợp chất gốc Đồng.
Nhóm hoạt chất nội hấp thấm sâu: Metalaxyl, Dimethomorph, Fosetyl-aluminium và Axit Phosphorous.
Nhóm kích kháng tự nhiên: Phosphonate giúp cây trồng tự sinh kháng thể chống chịu bào tử nấm.
Nhà vườn cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc kỹ thuật sau đây khi phun thuốc:
Luân phiên thay đổi các nhóm hoạt chất giữa các lần phun nhằm ngăn chặn tình trạng kháng thuốc.
Phun ướt đều các mặt gai của chùm trái, cuống trái và toàn bộ tầng tán dưới thấp.
Luôn đọc kỹ hướng dẫn về liều lượng và thời gian cách ly được ghi trên bao bì thương phẩm.
Những sai lầm phổ biến khi quản lý bệnh thối trái sầu riêng
Nhiều nhà vườn tốn kém nhiều chi phí xử lý nhưng tỷ lệ thối trái vẫn không thuyên giảm. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ một số thói quen canh tác chưa đúng kỹ thuật. Việc nhận diện sớm các thiếu sót này sẽ giúp bà con bảo vệ vườn cây an toàn hơn.
Dưới đây là bốn sai lầm thường gặp nhất tại các vườn sầu riêng hiện nay:
Để trái bệnh rụng vương vãi dưới tán khiến nguồn nấm ngấm sâu vào đất và lây lan ngược lên cây.
Chỉ phun thuốc trên chùm trái mà bỏ qua việc rửa vườn và xử lý vùng đất quanh gốc rễ.
Lạm dụng chất kích thích lớn trái làm vỏ bị giãn nở đột ngột và nứt chân gai.
Phun thuốc vào thời điểm nắng gắt khiến hoạt chất bị phân hủy hoặc gây rám vỏ quả non.
Khi thấy trái có đốm thối, bà con nên dùng kéo cắt bỏ ngay và thu gom vào bao kín. Tránh vứt trái bệnh xuống mương nước vì dòng chảy sẽ phát tán nấm sang các liếp vườn lân cận. Bà con hãy rắc vôi bột hoặc xịt thuốc sát khuẩn tại vị trí đất nơi trái vừa rơi xuống.
Chủ động kiểm tra vườn và áp dụng đồng bộ các giải pháp là chìa khóa chặn đứng bệnh thối trái. Sự kết hợp giữa tỉa cành, cân đối dinh dưỡng và phun phòng giúp bảo toàn trọn vẹn năng suất.
Đối với các đơn vị kinh doanh vật tư nông nghiệp, Hệ thống Saha mang đến giải pháp Gia công thuốc BVTV chuyên nghiệp và linh hoạt. Chúng tôi hỗ trợ phát triển công thức tiên tiến và tối ưu chi phí sản xuất cho từng đối tác.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Nhà máy 1: Ấp Tràm Lạc, Xã Đức Lập, Long An
Nhà máy 2: KCN Thái Hòa, Xã Đức Lập Hạ, Long An
Số điện thoại: 0856555585
Website: hethongsaha.com
Zalo: 0856555585
